Nico Wissing, dé kwartiermaker van het duurzame tuinieren in ons land, gaf onlangs een online Masterclass duurzaam ontwerpen in het kader van de verkiezing Duurzaamste Hovenier van Nederland. Wissing, die met zijn organisatie NL Greenlabel partner is van de competitie, sprak voor een select gezelschap van bedrijven die in 2024 genomineerd waren (zie kader). Hier volgt een verkorte weergave van de masterclass.
De deelnemers:
Ralph Mens, hoofdredacteur Tuin+Landschap, als moderator (RM)
Nico Wissing van NL Greenlabel, Studio Nico Wissing en GreenM2 (NW)
Jos van den Akker van Hoveniersbedrijf Jos van den Akker (JvdA)
Rutger Ipenburg van Carduus Tuinen (RI)
Brendan Adams van Holsto Tuinen & Buitenleven
Ralph Mens (RM): „Nico, je noemt jezelf vaak Paradijsenier. Wat bedoel je precies met die term?”
Nico Wissing (NW): „Als ik hier rondloop in mijn eigen tuin, dan zie ik al die verschillende fijnheden, de kleuren, zaaddozen, de bomen, vogels, vlinders, bijen en alles wat eromheen is. Ik heb het idee, laten we er nou geen religieus verhaal van maken, maar ik geloof dat het paradijs hier is, dat meen ik echt. En vandaar ook dat woord paradijsenier. Dus ik pleit ervoor dat het vak omgeturnd wordt van hovenier naar paradijsenier. Die snapt hoe een ecosysteem in elkaar zit. En die snapt hoe de bodem werkt en die snapt hoe een plant groeit.
Met alle respect, de meeste jonge hoveniers die hebben helemaal geen plantenkennis meer. Het wonderlijke is, als je ze iets vraagt wat over voetbal gaat, dan kennen ze alle clubs in Europa. Ze kennen alle trainers, ze kennen alle voetballers, ze kennen de vrouwen van de voetballers, ze kennen de kinderen, ze weten wat ze verdienen. Ze kennen de naam en de bijnaam en de derde en vierde naam. En dan vraag ik wat over de planten, en dan is het bijna niet te doen.”
Bob de Bouwer
„Ze zijn dol op kraantjes en grondverzetsmachientjes. Ze straten heel graag. Hokjes in elkaar timmeren vinden ze heel leuk. We zijn zover afgedreven van het vak. De hovenier, die onderhoudt geen hof meer, hij is Bob de Bouwer geworden. Dat maakt natuurlijk dat die planten helemaal achteraankomen, een soort van invulactie. Terwijl, die planten moeten bovenaan staan, daar moet je mee beginnen. Dat is het belangrijkste.”
Jos van den Akker (JvdA): „Ik merk het ook dagelijks en heb ook regelmatig contact met aoc’s, dat die hoveniers anders moeten leren denken. Hoe kunnen we dat als collectief naar buiten brengen?”
NW: „Ik denk dat we ze veel meer die tuinen in moeten trekken en dat we die glossy folders van die straatmakersbedrijven en die bouwmaterialenhandel de nek om moeten draaien. Je ziet in Engeland ook heel andere tuinen verschijnen dan hier. Het barst daar van heel goede designers, die met planten werken. Ik heb ook vier projectjes mogen maken in Japan. Daar word je gewoon op handen gedragen. Omdat je weet hoe de natuur en die plant werkt en hoe die geplant moet worden. Dus ik zou zeggen Jos, laten we proberen het los te weken met elkaar. Dat zo’n aoc zich daar helemaal op richt. Ik denk dat er een soort van meesteropleiding paradijsenier moet komen.”
Rutger Ipenburg (RI): „Ik heb niet al te lang geleden het Wellantcollege afgerond, in 2019. En er is vanuit de opleiding echt wel al meer input voor anders denken. Maar je hebt natuurlijk ook te maken met een mbo-mentaliteit waarin die jongens echt willen bouwen. Ik denk dat je daar wel tegenaan loopt en dat je dat misschien niet helemaal wegkrijgt uit het vak. Ik vind dat ook niet per definitie slecht.”
RM: „Nico, jij vertelde dat je met Studio Wissing bezig bent met een project in Bosch en Duin. Wat ga je daar precies doen?”
NW: „Ja, dat is een zeventig jaar oud woonhuis met een 6.000 m2 klassieke Engelse tuin eromheen en ze wonen eigenlijk op een prachtige stuwwal. Ik heb ze ervan overtuigd die stuwwal helemaal richting hun huis te trekken. De ecologie speelt daar ook weer een rol, de totale stuwwal komt tot leven. Ik laat ook alle bomen en planten staan, die van nature daar voorkomen. En er zit nogal wat strak lijnenspel in, wat taxussen. Die worden wel hergebruikt, maar achterin het bos gezet en niet meer geknipt.”
Klant overtuigen
RM: „Hoe neem je die klant dan mee in het duurzaamheidsverhaal?”
NW: „Je probeert ze te overtuigen, van het feit hoe belangrijk dat het is dat elke boom gekoesterd wordt. Dat we ons meer moeten richten op biodiversiteit en klimaatbestendigheid en minder op decorum. En dan kun je op esthetisch gebied toch nog wel een heel goed verhaal in elkaar spijkeren. Plus, dat de klant al die duurzame kwaliteiten kent. Als je ze daarvan kunt overtuigen, dan ben je natuurlijk koopman.”
RI: „Ik vind je werk heel mooi Nico, maar ik werk in heel veel kleine tuintjes waar je soms op 60 m2 van alles kwijt moet waar mensen ook echt gewoon gebruik van willen maken. Als ik een terras alleen om een kleine woning moet leggen, dan zit de tuin al bijna vol. Dus dat spanningsveld is denk ik heel anders. Ik ben wel heel benieuwd hoe we jouw visie naar de kleinere tuinen kunnen trekken.”
NW: „Ik denk dat dat heel eenvoudig is. Als je zegt van, stel je hebt die 60 m2, spreek dan af dat de bestrating niet groter wordt dan 20 m2. En zorg ervoor dat er heel veel groen en beplanting in komt. En breng klimplanten aan, of een bijzondere pergola. Maar ga niet te veel bezig met allerlei bouwkundige dingen. Heel vaak zie je dan dat het helemaal betegeld wordt en betonbielsjes erlangs. Dan denk ik: dat kun je toch ook met heel andere materialen doen? En daar zijn jullie al de exponenten van, want anders had je die prijs niet gewonnen.”
Zij-instromers
„Ik ben ook heel blij met zij-instromers. Over het algemeen zijn zij-instromers veel verder dan de hovenier. Ik denk ‘wauw, die willen ons vak in, en die willen betekenisvol zijn’. En ik kan je wel vertellen, er is geen vak momenteel dat betekenisvoller is dan ons vak. Ik zou heel graag met de VHG een plan willen maken om hoveniers mee te krijgen. Ik merk ook dat ik een beetje voor de troepen uit loop en dus last heb van de remmende voorsprong. Dan word je nog weleens tegengesproken. Dan zeggen ze: ’Dat komt allemaal wel, maak je niet zo druk’. Maar we móéten ons nu wel druk maken langzamerhand. Er nog een hoop te doen voor ons.”
