Vorige

Attentielijsten moeten helpen bij behoud van bedreigde bomen en struiken

Beeld
Lodewijk van Kemenade

Samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed ( RCE) hebben Adviesbureau Wilde Bomen, Ecologisch Adviesbureau Maes en Landschapsbeheer Flevoland ’Attentielijsten bedreigde wilde bomen en struiken’ opgesteld. Deze lijsten geven per provincie een overzicht van de bedreigde wilde boom- en struiksoorten en tips voor beheer. De attentielijsten zijn te vinden in de Kennisbank van de RCE.

In Nederland is  de natuurlijke bosvegetatie vrijwel verdwenen. Van bijna alle soorten met een wilde herkomst zijn nog kleine restpopulaties aanwezig, bijvoorbeeld in oude houtwallen, bosranden en langs niet rechtgetrokken beekoevers. Er komen ongeveer honderd soorten inheemse bomen en struiken voor. Naar schatting is de helft daarvan bedreigd, er zijn ook al soorten uitgestorven. Lodewijk van Kemenade van Wilde Bomen: „Bovendien zijn veel lokale populaties (te) klein en ook niet zeker van hun voortbestaan. Wilde bomen en struiken groeien in minder dan 3% van het totale areaal van bossen en landschapselementen in Nederland.” 

Geknotte wintereik Quercus petraea. Foto: Lodewijk van Kemenade

Waarde van wilde bomen en struiken

Een wilde populatie van bomen of struiken heeft een veel grotere genetische bandbreedte dan aangeplante populaties. Bij aanplant, zelfs van autochtoon plantgoed, is de variatie minder groot. Genetische variatie binnen een populatie maakt die weerbaar voor veranderingen in klimaat en milieu, zo stellen de specialisten. Een deel van de populatie kan beter aangepast zijn en daardoor overleven onder nieuwe omstandigheden. Daarvoor is het nodig dat een populatie groot genoeg is, want in een natuurlijke populatie is elk individu een beetje verschillend. De grote genetische variatie is één van de kernwaarden van de wilde bomen en struiken.

Ook bij kleine populaties van wilde bomen en struiken is behoud vanuit het voorzorgsprincipe gewenst volgens de RCE. Ook al omdat met het verdwijnen van een soort talloze andere organismen mee verdwijnen. Van Kemenade: „De planten staan niet op zichzelf maar zijn de basis voor een uitgebreid voedselweb dat rondom bomen en struiken is geëvolueerd. Deze oorspronkelijke biodiversiteit, die het resultaat is van zo’n tienduizend jaar evolutie in de Lage Landen, staat sterk onder druk.”

Gangbare bomen en struiken in de handel zijn geselecteerd op eigenschappen die voor de mens waardevol zijn zoals een rechte stam, snelle groei, grotere vruchten, mooiere bloemen en sierbladeren. Bij deze selectie is een groot deel van de natuurlijke variatie en dus het aanpassingsvermogen verloren gegaan. Dergelijke bomen staan in 97 % van het Nederlandse bos.

Doel van de attentielijsten

Het doel van de attentielijsten is aandacht te vragen voor deze bedreigde en kwetsbare bomen en struiken en de focus van beheerders, overheden en groene organisaties op het behoud van de bedreigde wilde bomen en struiken in hun eigen provincie te richten. Beheerders kunnen populaties van deze soorten voorrang geven bij beheer. Zo kunnen ze voorkomen dat deze in de provincie uitsterven. Het uiteindelijke doel dat met de attentielijsten beoogd wordt is om van elke soort op de lijst een levensvatbare provinciale populatie te behouden.

Van Kemenade: „Door goed beheer van de laatste groeiplaatsen is het mogelijk deze trend te keren en de populaties wilde bomen en struiken in Nederland weer te laten groeien. Hiervoor is meer aandacht en focus op het behoud nodig. De attentielijsten helpen hierbij.”

Gerelateerde content

Abonneer
Laat het weten als er
Registreren

Selecteer een van de demo’s en krijg vijf dagen gratis toegang tot PlatformGroen

Onbeperkt gebruik maken van PlatformGroen?
Bekijk de mogelijkheden.

Heeft u een abonnement op Tuin en Landschap en/of De Boomkwekerij, maar geen account?
Neem contact met ons op.

Al een account?
Inloggen

Log hier in met uw account van Tuin en Landschap en/of De Boomkwekerij.

Heeft u een abonnement op Tuin en Landschap en/of De Boomkwekerij, maar geen account?
Neem contact met ons op.

Sluit venster
  • Feedback ontvangen wij al te graag!

Sluit venster