De Vlinderstichting heeft maandag 20 april de Vlinderbalans 2026 gepresenteerd, met daarin de nieuwste trends van dagvlinders, libellen, nachtvlinders en hommels. De cijfers laten opnieuw zien dat het niet goed gaat met veel van deze insecten, waaronder veel bestuivers. Zelfs soorten die jarenlang als ‘algemeen’ golden, zoals het lantaarntje, nemen af. Toch zijn er ook kansen en mogelijkheden om te werken aan herstel.
Uit de tellingen van ruim 2.500 vrijwilligers blijkt dat de aantallen dagvlinders sinds 1992 met 56% zijn gedaald. Vooral in het landelijk gebied is de afname groot. Bermen die vroeger vol zaten met koevinkjes, zandoogjes en dikkopjes zijn nu vaak soortenarm. Ook in Natura 2000-gebieden dalen de aantallen, al gaat het daar nog het minst slecht.
Sommige soorten hadden in 2025 zelfs hun laagste index ooit, zoals de veenbesparelmoervlinder en de bruine eikenpage. Maar er zijn ook lichtpuntjes: het bont zandoogje beleefde zijn beste jaar sinds de start van het meetnet.
Basiskwaliteit Natuur: de sleutel tot herstel
De rode draad in de Vlinderbalans 2026 is de Basiskwaliteit Natuur (BKN): de minimale kwaliteit die nodig is om ’gewone’ soorten te laten overleven, juist ook buiten natuurgebieden. Denk aan bloemrijke bermen, schoon water, houtwallen, kruidenrijke oevers en minder stikstof en pesticiden.
De Vlinderbalans laat zien dat de BKN in grote delen van Nederland op veel plekken nog niet wordt gehaald. Vooral in intensieve agrarische gebieden en verstedelijkte regio’s ontbreken de basisvoorwaarden voor insecten. Maar waar gemeenten, boeren en terreinbeheerders investeren in bloemrijk beheer zie je soorten terugkeren.
De Vlinderstichting benadrukt dat herstel alleen lukt als ook buiten natuurgebieden maatregelen worden genomen. In tuinen, parken, op bedrijventerreinen en langs infrastructuur liggen enorme kansen. Steeds meer organisaties werken al natuurinclusief, van gemeenten tot netbeheerders.
Relax, tel flex!
Met de campagne Relax, tel flex! roept De Vlinderstichting mensen op om via apps als Count4Nature, Avimap, ButterflyCount & Observation laagdrempelig tellingen door te geven. Deze flextellingen zijn een waardevolle aanvulling op de vaste meetnetroutes en helpen om de BKN beter in beeld te krijgen.
